CHOROBA WRZODOWA W POŁOŻNICTWIE ORAZ JEJ POWIKŁANIA

Leczenie choroby wrzodowej należy do internisty-gastrologa, natomiast ostre jej powikłania w postaci krwawienia z przewodu pokarmowego lub przedziurawienia wrzodu ? do chirurga.

Istnieje pogląd, że ciąża wpływa korzystnie na chorobę wrzo­dową żołądka i dwunastnicy, aż do wyleczenia włącznie. W isto­cie, u 90% ciężarnych cierpiących na wrzód żołądka lub dwu­nastnicy ciąża zmniejsza przykre objawy choroby wrzodowej, która jednak po ukończeniu ciąży daje nawroty. Ponieważ wrzód trawienny ma przyczynowy związek z nadkwaśnością, przy­puszczano że w ciąży kwasota żołądka obniża się, jednak do­kładne badania gastrologiczne nie dały jednoznacznych wyni­ków i dzisiaj przyjmuje się, że ciąża nie ma wpływu na wydzie­lanie soków trawiennych, a nawet, że w ostatnim trymestrze ciąży kwasota żołądka ulega podwyższeniu.

Jak wykazuje praktyka, kobiety z chorobą wrzodową będąc w ciąży czują się lepiej, a ostre i ciężkie powikłania tej choroby w postaci krwawień do przewodu pokarmowego lub przedziura­wienia wrzodu należą do rzadkości. W naszym materiale na 50 000 porodów w okresie 25 lat obserwowaliśmy jeden przypa­dek wrzodu trawiennego żołądka, powikłanego masywnym krwa­wieniem do przewodu pokarmowego oraz jeden przypadek per­foracji wrzodu dwunastnicy.

Przypadek pierwszy dotyczył ogólnie wyniszczonej alkoholiczki, u której w VI miesiącu ciąży wystąpił masywny krwotok do przewodu pokarmowego. Na podstawie wywiadu i typowego obrazu klinicznego bez trudności ustalono rozpoznanie i po krót­kim przygotowaniu wykonano częściową resekcję żołądka, którą ciężarna zniosła nadspodziewanie dobrze i we właściwym czasie urodziła dziecko siłami natury.

W drugim przypadku przedziurawienie wrzodu dwunastnicy wystąpiło ósmego dnia połogu po porodzie fizjologicznym. Obja­wy przedziurawienia były typowe, poprzedzone ostrymi bólami nadbrzusza. W wywiadzie chora podała, że leczyła się z powodu wrzodu dwunastnicy. Rozpoznanie ustalono na oddziale położ­niczym, a operację wykonano na oddziale chirurgicznym w kilka godzin po przedziurawieniu wrzodu. Wynik był pomyślny.

Autorzy anglosascy podają szereg śmiertelnych przypadków powikłań czynnej choroby wrzodowej w okresie ciąży, podkre­ślając związek choroby wrzodowej z zatruciem ciążowym.

Wywiad w chorobie wrzodowej u ciężarnej ma szczególnie istotne znaczenie: ciężarna często już podczas pierwszej wizyty w poradni ?K” informuje lekarza, że choruje na wrzód żołądka czy dwunastnicy i podaje sposób leczenia. W tych jasnych sy­tuacjach ciężarna pozostaje w obserwacji i wspólnym leczeniu przez gastrologa i położnika. W przypadkach ustalonego rozpo­znania już we wczesnej ciąży, gdy ciężarna pozostaje pod facho­wą opieką lekarzy specjalistów, prawie nigdy nie dochodzi do powikłań. Rozpoznanie natomiast czynnej choroby wrzodowej u ciężarnych zaniedbanych, przywiezionych do szpitala w okre­sie powikłań, nie należy do łatwych. W ciążach zaawansowa­nych, w których nie ma dostatecznego dostępu do badania nad­brzusza, decyduje obraz kliniczny masywnego krwawienia z przewodu pokarmowego lub przedziurawienia wrzodu z roz­wijającym się rozlanym zapaleniem otrzewnej. W przedziurawie­niu wrzodu stan ogólny jest zły; charakterystyczne jest niewy­stępowanie podwyższonej ciepłoty. Objaw deskowatego napięcia mięśni brzucha, patognomoniczny dla przedziurawienia wrzodu, może być niedostrzegalny w ciąży na donoszeniu.

Leczenie w tych ciężkich przypadkach w szpitalach pełnoprofilowych jest jednoznaczne: chirurdzy wykonują operację, która polega na zeszyciu owrzodzenia, albo na częściowej re­sekcji żołądka z zespoleniem jelitowym, w zależności od warun­ków anatomicznych i stanu ogólnego ciężarnej. Doświadczenie uczy, że w takich przypadkach ciążę raczej należy zachować: przerwanie zaawansowanej ciąży rozszerzy i przedłuży główny zabieg operacyjny, poza tym rany w połogu goją się gorzej niż w ciąży. Zabieg operacyjny w przypadkach wystąpienia po­wikłań choroby wrzodowej powinien być wykonany wyłącznie przez chirurga, przeto w szpitalach jednoprofilowych, położni­czo-ginekologicznych, lekarze położnicy muszą podjąć decyzję albo szybkiego i bezpiecznego przesłania chorej na odpowiedni oddział, albo sprowadzenia chirurga do operacji. W przypad­kach krytycznych wchodzi wyłącznie w rachubę zeszycie prze­dziurawienia szwami jedwabnymi po uprzednim odświeżeniu brzegów otworu. Jamę otrzewnej należy przemyć i odessać. Po­łożnicy pracujący na oddziałach jednoprofilowych wiedzą, jak trudne i skomplikowane sytuacje powstają na oddziałach pato­logii ciąży w związku z ostrymi chorobami nieginekologicznymi narządów jamy brzusznej. Stały etat chirurga-konsultanta jest jednym z koniecznych warunków właściwej pracy oddziałów po­łożniczych.

Przypadki wystąpienia powikłań choroby wrzodowej w okre­sie ciąży i połogu należą do rzadkości, ale wymagają natych­miastowej konsultacji i fachowej interwencji chirurgicznej. Dla ilustracji podam przypadek uporczywych, niemasywnych krwa­wień z przewodu pokarmowego u młodej dziewczyny w ósmym miesiącu ciąży. Ciężarna przebywała na oddziale patologii ciąży, konsultowana była systematycznie przez internistów i chirur­gów. Poza sporadycznymi fusowatymi. wymiotami oraz bolesnością samoistną i uciskową nadbrzusza żadnych innych objawów nie było. Nie było również wyniszczenia ogólnego. Programowa laparotomia próbna wykazała nieoperacyjnego raka żołądka z przerzutami, wobec czego wykonano cięcie cesarskie i urato­wano będący w dobrym stanie, prawie donoszony płód. U matki po operacji zastosowano cytostatyki, po czym chora została prze­pisana na oddział onkologiczny w stanie postępującego wy­niszczenia.

Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed.